Lưu ý
“Biết gì viết nấy, chắc sai nhiều.”
Bài này là góc nhìn cá nhân của mình ở thời điểm viết. Có thể đúng/sai ở nhiều chỗ, nên rất mong nhận thêm phản biện để cập nhật dần.
Mục lục
Nhìn nhanh lịch sử Web
Web 1.0
Web 1.0 chủ yếu là web tĩnh, người dùng đọc nội dung là chính, tương tác rất ít.
Web 2.0
Web 2.0 mở ra giai đoạn người dùng tạo nội dung và tương tác mạnh hơn.
Ưu điểm rõ nhất:
- UGC bùng nổ.
- Mạng xã hội phát triển mạnh.
- Kết nối giữa người với người dễ hơn.
Nhưng đi kèm một số vấn đề:
- Quyền sở hữu nội dung không rõ ràng: copy/paste rất dễ.
- Tính tập trung cao: nền tảng có thể khóa tài khoản hoặc gỡ nội dung.
- Minh bạch hạn chế: nhiều xử lý diễn ra ở backend nên user khó kiểm chứng.
- Niềm tin phụ thuộc trung gian: phải tin vào đơn vị vận hành hệ thống.
Web 3.0
Web 3.0 hướng tới mô hình phi tập trung hơn, giảm phụ thuộc vào một bên trung tâm.
Một vài khái niệm cơ bản:
- web3.js: library giúp app/frontend giao tiếp với blockchain.
- Decentralization: mức độ phi tập trung phụ thuộc vào cách network và cơ chế đồng thuận được thiết kế.
- Network architecture: nhiều node tham gia xác thực thay vì một máy chủ trung tâm.
Góc nhìn cá nhân về blockchain
Dự báo cá nhân
Mình nghĩ blockchain còn cần thời gian dài để đi vào ứng dụng đời sống một cách rộng rãi, nhưng không phải là hướng không có tương lai.
3 vấn đề blockchain đang chạm đúng
1) RIGHT — quyền sở hữu dữ liệu
Ở mô hình tập trung, dữ liệu thường do nền tảng nắm. Blockchain mở ra cách user tự nắm private key và chứng minh quyền sở hữu tài sản số của mình.
2) TRUST — giảm phụ thuộc vào niềm tin trung gian
Thay vì “tin một bên vận hành”, blockchain dùng cơ chế cryptographic và consensus để tăng độ khó can thiệp dữ liệu.
3) ROOT — truy xuất nguồn gốc
Transaction được ghi lại theo chuỗi thời gian, giúp việc audit và truy xuất nguồn gốc rõ hơn ở một số use case.
Điều kiện để blockchain đi xa hơn
Theo mình, blockchain chỉ bùng nổ rộng nếu đồng thời có:
- Nhu cầu xã hội đủ lớn: pain của mô hình cũ phải đủ rõ để người dùng muốn đổi.
- Mức chấp nhận bất tiện đủ cao: user sẵn sàng trả “chi phí chuyển đổi” sang trải nghiệm mới.
Khi hai điều này cùng xảy ra, các ứng dụng blockchain mới có cơ hội đi vào mainstream.
Bài học từ lịch sử công nghệ
Mình hay so sánh với AI generative: công nghệ có thể tồn tại rất lâu trước khi tìm được các use case đủ mạnh để đại chúng hóa.
Blockchain có thể cũng đi theo quỹ đạo tương tự: tiềm năng lớn, nhưng cần thời gian để tìm đúng bài toán có ROI rõ.
Kết luận
Ở thời điểm viết bài (10/2022), quan điểm cá nhân của mình là:
- Blockchain có tiềm năng.
- Nhưng ứng dụng bền vững, quy mô lớn vẫn còn hạn chế.
- Nhiều thứ còn thiên về kỳ vọng hơn là giá trị tạo ra ngay.
Vì vậy, tại thời điểm đó mình chọn chưa theo đuổi blockchain như hướng chính, và tập trung vào các công nghệ có ứng dụng rõ hơn trong ngắn hạn.
Tuy nhiên đây không phải quyết định cố định mãi mãi. Nếu thị trường trưởng thành hơn, có use case cụ thể và ROI rõ, mình hoàn toàn sẵn sàng quay lại học sâu.
Điều mình giữ đến hiện tại là: theo dõi trend để không tụt lại, nhưng chọn thứ để đầu tư dựa trên nhu cầu thực tế và hiệu quả dài hạn.